Filipinler Devlet Başkanı, Güney Çin Denizi'ndeki ihtilafta hukuken haklı olduklarını savundu

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. Çin ile son dönemde Güney Çin Denizi'nde sürtüşme ve gerilimlere sebep olan ihtilafta hukuken haklı taraf olduklarını savunarak, egemenlik haklarını sonuna kadar savunacaklarını belirtti.

Marcos Jr. Singapur'da düzenlenen Asya-Pasifik bölgesindeki savunma ve güvenlik konuşlarının ele alındığı Shangri-La Diyaloğu'nun açılışında konuştu.

"Takımada doktrini" olarak adlandırılan anlayışa göre, tüm takımada ülkelerini tek bir birim olarak gördüklerini ifade eden Marcos Jr. topraklarının çevresindeki, arasındaki ve topraklarını birbirine bağlayan suları, boyutlarına bakılmaksızın "iç deniz" olarak gördüklerini belirtti.

Marcos Jr. bu anlayışın 1978 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesine (UNCLOS) de yansıdığını, sözleşmeyle her ülkenin deniz alanlarının nasıl sınırlanacağının ve bu alanlarda egemenlik yetkisini nasıl kullanacağının belirlendiğine işaret ederek Filipinler'in, deniz alanlarını uluslararası hukukun tanıdığı ve izin verdiği şekilde tanımladığını ifade etti.

Filipinler Anayasası ile Takımada Ana Çizgileri Yasası ve yeni yürürlüğe girecek Deniz Alanları Yasası'nın denizlerdeki egemenlik sahasının coğrafi erimini tanımladığı ve yetki sınırlarını çizdiğini kaydeden Marcos Jr. bu yaklaşımın güç kullanma tehdidi, korkutma ve aldatma yoluyla aşırı, buyurgan ve temelsiz egemenlik iddialarının empoze edilmesinden farklı olduğunu vurguladı.

"Egemen yuvamızı son santimine kadar savunacağız"

Marcos Jr. Çin ile Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı bölgelerde son dönemde artan sürtüşme ve gerilimlere ilişkin, "Batı Filipin Denizi'nde (Güney Çin Denizi), UNCLOS'un tutarlılığını 'okyanusların anayasası' olarak korumaya yönelik çabalarının ön safında yer alıyoruz." dedi.

Hem 1982 tarihli UNCLOS hem de Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesinin, 2016'da lehlerine verdiği bağlayıcı kararın Filipinler'in bölgede yasal haklarını ortaya koyduğuna işaret eden Marcos Jr., "Bizim denizlerimize çizdiğimiz sınırlar hayal gücümüzün değil uluslararası hukukun ürünü. Bu sağlam yasal temel ve açık ahlaki üstünlükle, egemen yuvamızı son santimine kadar savunmak için ne gerekiyorsa yapacağız." ifadelerini kullandı.

Marcos Jr., "Batı Filipin Denizi'nin hayat veren suları, tüm Filipinlilerin damarlarında akıyor. Kimsenin ulusumuza yuva olan deniz egemenlik alanımızı bütünlüğüne bozmasına izin vermeyeceğiz. Devlet Başkanı olarak görevimin ilk gününde bunun için yemin ettim. Boyun eğmeye niyetim yok, Filipinliler boyun eğmez." diye konuştu.

"Tek bir Filipin vatandaşının hayatını kaybetmesini savaş eylemi görürürüz"

Bir gazetecinin, son dönemde Güney Çin Denizi'nde iki ülke sahil güvenlik birimleri arasında yaşanan sürtüşmelerde bir Filipin askeri veya sahil güvenlik görevlisinin hayatını kaybetmesi halinde ne olacağının sorulması üzerine Filipinler Devlet Başkanı, şunları kaydetti:

"Bir asker veya güvenlik görevilisi değil herhangi bir Filipin vatandaşının bir müdahaleyle hayatını kaybetmesini savaş eylemi olarak görürüz. Bunu yalnızca biz değil, müttefiklerimiz de böyle yorumlayacak, bu durum kırmızı çizginin aşılması olarak değerlendirilecektir."

"Hint-Pasifik, jeopolitik çatışmaların sahnesi değil"

Hint-Pasifik bölgesindeki ülkelerin son 75 yılda kurallara dayalı uluslararası düzen sayesinde barış ve istikrar içinde yaşadığına dikkati çeken Marcos Jr. ülkeler arasındaki ihtilafların çözümü için nihai zeminin Birleşmiş Milletler olduğunu, anlaşmazlıkların daima barışçıl yollarla, diplomatik ve yasal girişimlerle giderilmesi gerektiğini vurguladı.

Marcos Jr., Hint-Pasifik bölgesinin geleceğine farklı arzuları ve beklentileri olan çok sayıda ülkenin karar vereceğini öngördüğünü, ancak ABD ile Çin arasındaki stratejik rekabetin bölge ülkelerinin stratejik seçimlerini kısıtlama riski taşıdığını dile getirdi.

Her ülkenin "egemen eşitliği" ilkesinin korunması, Güneydoğu Asya Uluslar Birliğinin (ASEAN) merkeziliğinin kabul görmesi, hukukun üstünlüğü ile çok taraflılığın başat olması gerektiğini vurgulayan Marcos Jr., "Bölgemizi yalnızca jeopolitik çatışmaların bir sahnesi olarak tasvir eden yaklaşımlara karşı çıkmalıyız. Biz dünya olayları karşısında yalnızca seyirci değiliz, o olayları biçimlendiren aktörleriz. Biz, kendi kolektif hikayemizin baş aktörleri, bölgesel topluluğumuzun hikayelerinin sahibiyiz." değerlendirmesinde bulundu.

Çin'in ekonomik evriminin ve bölgesel güvenlikte daha etkili hale gelmesinin kaçınılmaz bir olgu, aynı şekilde ABD'nin istikrar unsuru olarak varlığının da bölgesel barış açısından kritik olduğuna işaret eden Marcos Jr., "Bölgede istikrarın devamı için ABD ve Çin'in aralarındaki rekabeti sorumlu şekilde sürdürmesi gerekiyor." dedi.

Marcos Jr. ABD ve Çin'e nükleer silahlanmanın kontrol altına alınması konusunda kritik görev düştüğünü de sözlerine ekledi.

Bölgede barış vizyonunun giderek uzak bir gerçeklik haline geldiğini, zorlayıcı, aldatıcı ve baskıcı yöntemlerin egemen yetki alanlarını ve egemenlik haklarını tehdit etiğini ifade eden Marcos Jr., bunun için Filipinler'in takımada güvenliğini sağlamaya askeri kabiliyetlerini geliştireceğini, bunun yanında ABD ile savunma ittifakını, Avustralya, Japonya ve ABD ile üçlü savunma işbirliğini sürdüreceğini kaydetti.

Güney Çin Denizi anlaşmazlığı

Güney Çin Denizi, kıyıdaş ülkelerin bağımsızlıklarını kazandığı İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana bölge ülkeleri arasında egemenlik ihtilaflarının odağında yer alıyor.

Çin, ilk kez 1947'de yayınladığı haritayla Güney Çin Denizi'nin yüzde 80'i üzerinde egemenlik iddiasında bulunurken, yer altı kaynakları açısından zengin bölgede Filipinler'in yanı sıra Vietnam, Brunei ve Malezya da hak iddia ediyor.

Çin'in bölgedeki ihtilaflı adalarda üsler inşa etmesine, askeri unsurların yanı sıra sivil gemi filolarıyla varlık göstermesine, bölge ülkelerinin yanı sıra ABD karşı çıkıyor.

Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesi, 2016'da Filipinler'in başvurusuyla verdiği kararda, Çin'in, Güney Çin Denizi'nde tek taraflı egemenlik taleplerinin yasal olmadığına hükmetmişti.